Гөмбә белән агулануны профилактикалау чаралары турында
Ел саен Россиядә гөмбәләр куллану белән бәйле азык-төлек белән агулану очраклары теркәлә. Гөмбәләр авыр эшкәртелә торган продукт булып тора, аларда гөмбә клетчаткасы — хитина күп, ул пешеп кенә калмый, ә пешерелә торган матдәләргә аш кайнату соклары керүне дә кыенлаштыра. Шуңа күрә гөмбәләрдән ясалган ризык аш кайнату тракты авыруларыннан интекмәгән сәламәт кешеләргә тәкъдим ителә.
Агулануларның төп сәбәбе-ашау һәм ашарга яраксыз гөмбәләр турында халыкның хәбәрдар булмавы. Гөмбәләр белән агулы гөмбәләр (агулы гөмбәләр, чебен, ялган таплар), шартлы рәвештә ашарга ярый торган гөмбәләр (яңгырлар, җыерчыклар, юллар) һәм хәтта ашарга яраклы гөмбәләр (гөмбәләр әзерләү технологиясен бозу нәтиҗәсендә, аксымнарны «Иске» гөмбәләрдә, шулай ук үсеп килгән бөҗәкләрнең һәм суалчаннарның тормыш эшчәнлеге продуктлары) агуланырга мөмкин.
Шартлы рәвештә ашарга яраклы гөмбәләр белән агулану аларның дөрес әзерләнмәве аркасында килеп чыга.
Дөрес әзерләнгән һәм шартлы рәвештә яраклы гөмбәләр-күңел болгану, косу, агулану билгеләре гөмбәләр кулланганнан соң (1-4 сәгатьтән соң) барлыкка килә. Гадәттә, ашарга яраклы гөмбәләр дә –гастроэнтерит – ашказаны һәм юка эчәклекнең ялкынсынуын китереп чыгарырга мөмкин.
Моннан тыш, гөмбәләр бик авыр авыру – ботулизмның сәбәбе булырга мөмкин. Ботулизм кузгатучының таякчыклары нигездә туфракта бар. Әгәр гөмбәне консервлау алдыннан начар чистартылган икән, аларның өслегендә җирнең вак кисәкләре белән бергә ботулизм кузгатучылар да булырга мөмкин. Ботулизм авыруы гөмбәләр кабул иткәннән соң 12-72 сәгать узгач барлыкка килә. Ботулизмның клиник чагылышлары: баш авырту, авызда корылык, күңел болгану, косу, көзән җыеру, йоту кыенлыгы, күрү сәләте бозылу, саташу һәм галлюцинация.
Агулануның беренче билгеләре булганда ашыгыч рәвештә медицина ярдәме сорап мөрәҗәгать итәргә һәм үз-үзеңне дәвалау белән һич кенә дә шөгыльләнмәскә кирәк! Табиб килгәнче ятып торырга, күп сыеклыклар кулланырга, активланган күмер кулланырга кирәк.
Гөмбәләр әзерләү белән шөгыльләнеп, ашарга яраклы гөмбәләр Исемлеге барлыгын истә тотарга кирәк. Ашарга яраклы гөмбәләрнең зур төркеменнән ак гөмбә генә, чын, һичшиксез, ашарга яраклы гөмбәләр булып тора.
Гөмбәләрне юллардан, магистральләрдән еракта, торак урыннардан читтә, экологик яктан чиста районнарда җыегыз.
гөмбәләрнең яхшы таныш төрләрен генә җыегыз.
Гөмбәләрне җыелган көнне, һичшиксез, кулинар эшкәртүгә дучар итәргә, шул ук вакытта һәр төрне аерым әзерләргә кирәк.
Шуны истә тотарга кирәк, балалар организмының гөмбә эшкәртү өчен җитәрлек күләмдә ферментлар юк, шуңа күрә 14 яшькә кадәрге балаларга теләсә нинди гөмбә ашатырга киңәш ителми. Шулай ук өлкән яшьтәге кешеләргә гөмбә кулланмаска киңәш итәбез.