Җир җиләге сезонының иң кызган чагы
Җиләк сезоны беренче җәйге айларда башлана. Һәм хәзер күп төрле җиләкләр сатуда ел әйләнәсендә булса да, күпчелек кулланучылар Россия территориясендә үстерелгән җиләкне көтә.
Роспотребнадзор җиләкне ничек сайларга икәнен искә төшерә:
сыйфатлы җимешләрне түбәндәге билгеләр буенча билгеләргә мөмкин:
- Җиләкләр коры, черү билгеләре юк
- Бертөрле төстә.
Җиләкләрнең өслеге нык, ялтырап торган, шома, йомшак һәм җәрәхәтләрсез.
Шулай ук юылмаган яки начар юылган җиләк-җимеш, җиләк һәм яшеллек эчәк инфекцияләрен һәм кайбер гельминтозларны тапшыру факторлары булып тора алалар, чөнки аларда туфракның җимешкә һәм җимеш яфракларына эләккән зарарлы микроблар һәм гельминтларның йомыркалары калырга мөмкин, шулай ук үсеш процессында эшкәртелгән химикатлар, ком һәм вак бөҗәкләр дә булырга мөмкин. Аеруча сатып алынган яшелчә, җиләк – җимешне ныклап юарга кирәк, үз бакчаңдагы түтәлләрдән өзелгән җиләк-җимешләр дә куркыныч тудыра. Аларны да яхшылап юыгыз. Җимешне һәм яшеллекне ныклап юу - аларны эчәк инфекцияләрен куллануның һәм профилактикалауның мәҗбүри шарты.
Җиләк- җимешне ничек дөрес юарга?
Гомуми кагыйдә: җиләк-җимеш, җиләк һәм яшеллекне юу процессы никадәр тизрәк барган саен, аларда витаминнар күбрәк саклана. Юылган ашамлыкларны озакка сузмыйча кулланырга кирәк.
Җиләкләр дә кулланыр алдыннан яхшылап юдыруны таләп итә. Юу алдыннан барлык «артык» җиләк-җимешләрне - изелгән, артык өлгергән, өлгермәгән, черегән, зарарланган экземплярларны сайлап алырга кирәк. Җиләкләрне суда кирәгеннән озаграк юарга һәм тотарга кирәкми. Серкә эремәсе кулланып, җиләкләрне юарга мөмкин, аны суга әзрәк виноград яки алма серкәсе (литрга аш кашыгы), яки җиләк-җимеш һәм яшелчәләр юу өчен махсус чара өстәп, әзерләргә мөмкин. Җиләкләрне 3-5 минутка әзерләнгән эремә салынган савытка урнаштырырга, аннары агып торган су агымы астына яхшылап күмәргә. Җиләкләрне эшкәртүнең мондый ысулы аларны гельминт күкәйләре булырга мөмкин ком һәм җир калдыкларыннан арындырачак, бозылуны булдырмый һәм суыткычта саклау вакытын арттыра.
Җиләк, чия, сабак, кура җиләге, карлыган һәм башка җиләкләрне юу өчен җиләк-җимешне бер сөзгечкә салып, агынты су астында 5 минут юарга киңәш ителә. Шулай итеп, өслегеннән җир яки тузан чыга. Аннары җиләкләр өчен контрастлы "ванналар" ясарга кирәк: сөзгечне кайнар су һәм салкын су белән савытка алмашалап чумдырырга.
Җиләк җиләге һәркемгә файдалымы
Җиләккә Аллергия - аны куллану өчен абсолют каршылык. Авыру кискенләшкән чорда ашказаны-эчәк тракты (җәрәхәт, гастрит) авыруларыннан интегүчеләргә дә җиләк җиләге киңәш ителми. Органик кислоталар комплексы (щавелевая, салициловая), ашказанының лайлалы тышчасының ярсынуын көчәйтә,бу гастрит, гастродуоденит, ашказанының җәрәхәтләнгән авыруы һәм уникеле эчәкне зарарларга мөмкин. Әгәр кискенләшү юк икән, кечкенә күләмдә (көнгә 150-200 грамм) җиләк җиләге ашарга була.
Җиләк әзерләсәң, җиләкләрнең куллану сезонын озайтырга була. Туклыклы һәм тәмле сыйфатларны саклап калуның иң яхшы ысулы-җиләкләрне кечкенә порцияләр белән (150-200 грамм) туңдыру, җиләкне кабат туңдырырга ярамый. Шуны да билгеләп үтәргә кирәк, термик эшкәртү вакытында, кайнатма яки джема ясаганда җиләкләрнең тәме шактый үзгәрә һәм витаминнарның зур өлеше югала.
Камалова Асия Исмәгыйль кызы, Татарстан Республикасы (Татарстан) буенча Роспотребнадзор идарәсенең Саба, Мамадыш, Кукмара,Теләче районнарында территориаль бүлегенең баш белгеч-эксперты