ИСПОЛНИТЕЛЬНЫЙ КОМИТЕТ МАМАДЫШСКОГО
 МУНИЦИПАЛЬНОГО РАЙОНА 
РЕСПУБЛИКИ ТАТАРСТАН
ул.М.Джалиля, д.23/33, г. Мамадыш, 
Республика Татарстан, 422190		

ТАТАРСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ
МАМАДЫШ МУНИЦИПАЛЬ
РАЙОНЫНЫҢ БАШКАРМА КОМИТЕТЫ
М.Җәлил ур, 23/33 й., Мамадыш ш., 
Татарстан Республикасы, 422190	
	
     Тел.: (85563) 3-15-00, 3-31-00, факс 3-22-21, e-mail: mamadysh.ikrayona@tatar.ru, www.mamadysh.tatarstan.ru
	
	    Постановление
№ 60	                    Карар
от «13»             02        2023 г.	

2023-2025  елларга Мамадыш муниципаль 
районында хезмәт шартларын яхшырту 
һәм хезмәтне саклау буенча муниципаль 
программаны  раслау турында 

Хезмәтне саклау өлкәсендә дәүләт сәясәтен гамәлгә ашыру максатларында, Россия Федерациясе Хезмәт кодексы, «Татарстан Республикасында хезмәтне саклау турында» 1997елның 10 декабрендәге 1417 номерлы Татарстан Республикасы Законы нигезендә, Татарстан Республикасы Мамадыш муниципаль районы башкарма комитеты    к а р а р  б и р ә: 
1.2023-2025 елларга Мамадыш муниципаль районында хезмәт шартларын яхшырту һәм хезмәтне саклау буенча муниципаль программаны (алга таба - Программа) расларга (1 нче кушымта).
2. Предприятиеләр, оешмалар, барлык милек рәвешләрендәге учреждениеләр җитәкчеләренә күрсәтелгән программа кысаларында каралган чараларны вакытында үтәүне тәэмин итәргә тәкъдим итәргә.
3.Мамадыш муниципаль районының финанс-бюджет палатасында (А.М. Сергеев) ел саен Мамадыш муниципаль районы бюджетын чираттагы финанс елына формалаштырганда 2023-2025 елларга Программа чараларын гамәлгә ашыруга акча бүлеп бирүне күздә тота.
4. Әлеге карарны www.mamadysh.tatarstan.ru адресы буенча  һәм «Интернет» мәгълүмат-телекоммуникация челтәрендә Татарстан Республикасы муниципаль районының рәсми сайтында бастырып чыгарырга.
5. Әлеге карарның үтәлешен контрольдә тотуны үз җаваплылыгымда калдырам.

     Җитәкче                                                                                                                 О.Н.Павлов

Татарстан Республикасы Мамадыш муниципаль районы Башкарма комитетының  __ 13.02.2023 ел, №_60 _карарына кушымта

«2023-2025  елларга елларга Мамадыш муниципаль районында хезмәт шартларын яхшырту һәм хезмәтне саклау буенча муниципаль программа

«2023-2025  елларга Мамадыш муниципаль районында хезмәт шартларын яхшырту һәм хезмәтне саклау буенча муниципаль 
 программа 

Программаның исеме	2023-2025 елларга Мамадыш муниципаль районында хезмәт шартларын яхшырту һәм хезмәтне саклау буенча муниципаль программа

программа шартларын яхшырту һәм аны саклау программасы	
Программаны әзерләү өчен нигезләр (тиешле 

норматив-акт исемен, аны раслау датасын һәм номерын күрсәтеп)	Россия Федерациясе Хезмәт кодексы; Татарстан Республикасы законнары:
-	«Татарстан Республикасында хезмәтне саклау турында» 1997 елның 10 

декабрендәге 1417 номерлы редакциядә;
-	"2014-2025 елларга 
Татарстан Республикасында хезмәтне саклау шартларын яхшырту" ярдәмче программасы "2014-2025 елларга Татарстан Республикасы халкын эш белән тәэмин итүгә ярдәм" дәүләт программасы.	
Программаның заказчысы	Татарстан Республикасы Мамадыш муниципаль районының башкарма комитеты

Программаны эшләүче	Татарстан Республикасы Мамадыш муниципаль районының башкарма комитеты

Программаның максаты

	Мамадыш муниципаль районы территориясендә урнашкан оешма хезмәткәрләренең һөнәри куркынычсызлыгын киметү максатларында хезмәт шартларын яхшырту һәм аны саклауны яхшырту

	

Программаның бурычлары	Хезмәтне саклау буенча дәүләт 
идарәсе системасын үстерү;
заманча технологияләр нигезендә хезмәтне 
саклау хезмәткәрләрен өзлексез әзерләү;
хезмәтне саклау  турында пропаганда мәгълүмати тәэмин итү;
сәламәт, имин хезмәт шартлары тудыруны тәэмин итә 
торган эш бирүчеләрнең акчаларын җәлеп итү; муниципаль район масштабларында хезмәтне саклау идарәсенең дәүләт системасын камилләштерү;
предприятиеләрдә һәм
 Мамадыш муниципаль районы җитештерүдә травматизмы һәм һөнәри авырулар дәрәҗәсен киметү;
оешмаларында хезмәт шартлары һәм аны саклау шартларын яхшырту;
-	таләпләрне исәпкә алып хезмәтне саклау 

-	Мамадыш муниципаль районы предприятиеләрендә һәм оешмаларында хезмәт шартлары һәм аны саклауның торышын яхшырту;

-	Таләпләрне исәпкә алып, хезмәтне саклау һәм хезмәт шартлары буенча индикаторлар күрсәткечләренә ирешү.

Программаның иң мөһим максатчан күрсәткечләре (нәтиҗәләрен бәяләү индикаторлары)	1000 хезмәткәргә исәпләгәндә җитештерүдә зыян күрүчеләр саны;

Җитештерү имгәнүләренә бәйле рәвештә бер зыян күрүчегә исәпләгәндә хезмәткә сәләтсезлек көне саны; Санитария-гигиена нормаларына туры килми торган хезмәт шартларында эшләүче, хезмәткәрләрнең чагыштырмача саны.

	
Программаны гамәлгә ашыру сроклары	2023 - 2025  еллар	
Программаны финанслау күләмнәре һәм чыганаклары	Предприятие һәм оешмалар, район һәм республика бюджетлары акчалары	

Программаның ахыргы көтелгән нәтиҗәләре (нәтиҗәләрне бәяләү индикаторлары)

	1.	2025 елга билгеләнгән  иң чик күрсәткечләргә ирешү:

- производствода бәхетсезлек очракларыннан зыян күргән кешеләр саны 1000 эшчегә –  0,95 кешегә кадәр киметергә; - җитештерү имгәнүләре һәм башка имгәнүләр белән бәйле бер зыян күрүчегә эшкә яраксыз кеше санын исәпләп чыгару хезмәткә яраксыз дип исәпләү 

30 кеше  көнгә кадәр;
- санитар-гигиена нормаларына туры килми торган хезмәт шартларында эшләүче хезмәткәрләрнең чагыштырма ча саны - 10,3процентка кадәр;

- 1000 кешегә 20,13 кешегә кадәр исәбеннән хезмәтне саклау буенча укытылган җитәкчеләр һәм белгечләр дәрәҗәсен 1000 кешегә арттырырга; 

2.	Социаль нәтиҗә:
-	производствода бәхетсезлек очраклары һәм һөнәри авырулар куркынычын киметү;

-	җитештерү травматизмы һәм һөнәри авырулар дәрәҗәсен киметү;

-	зарарлы һәм куркыныч җитештерү факторлары йогынтысыннан хезмәткәрләрне яклау дәрәҗәсен арттыру;

-	имин булмаган хезмәт шартларында эшләүче хезмәткәрләр санын кыскарту;

-	хезмәткәрләргә куркынычсыз хезмәт шартларын тәэмин итүгә конституциячел хокукны гамәлгә ашыру.

3. Социаль-икътисадый нәтиҗә:
производствода бәхетсезлек очракларыннан,  җитештерүгә бәйле авырулардан, һөнәри авырулардан зыян күргән хезмәткәрләрнең сәламәтлеген торгызу өчен матди чыгымнарны киметү; 

	

	-	профессиональ авырулар җитештерүдә бәхетсезлек очраклары нәтиҗәсендә хезмәткәрләргә китерелгән зыянны каплауга чыгымнарны киметү;

-	авыр хезмәт шартлары булган зарарлы һәм куркыныч хезмәт шартларында эшләгән өчен ташламалар һәм компенсацияләр бирүгә чыгымнарны киметү;

-	производствода гарипләнү яки һөнәри авыру һәм сәламәтлек саклау өлкәсендәге чыгымнар дәрәҗәсен киметү;

-	эш вакыты югалтуларын киметү исәбенә хезмәт җитештерүчәнлеген күтәрү;

-	имгәнүләр һәм җитештерү-бәйле авырулар аркасында төп хезмәткәрләрне алыштыра торган һәм эш һәм квалификация тәҗрибәсе булмаган вакытлы хезмәткәрләр тарафыннан ремонтлау һәм җиһазларны алыштыру чыгымнарын кыскарту.

Программаның төп бүлекләре	1.	Хезмәт шартлары һәм хезмәтне саклау проблемаларының заманча торышы

һәм аны Мамадыш муниципаль районы программасы ысулы белән хәл итү кирәклеген нигезләү.

2.	Программа нәтиҗәсен бәяләү индикаторлары.

3. 2023-2025 елларга хезмәт шартларын яхшырту һәм хезмәтне саклау буенча программа чаралары

4. Программаның чараларын ресурслар белән тәэмин итүне җайлауны нигезләү 
.
5.	Программаның үтәлешен тикшереп тору.

Программаның социаль-икътисадый нәтиҗәлелеген бәяләү.

Төп чараларны үтәүчеләр
	Мамадыш муниципаль районының предприятиеләре һәм оешмалары;

Хезмәт саклау өлкәләрендә күзәтчелек һәм контроль органнары ;

Мамадыш муниципаль районы башкарма комитетының хезмәтне саклау буенча координация советы;

Мамадыш муниципаль районының башкарма комитеты

1.	Мамадыш муниципаль районында хезмәт шартлары һәм хезмәтне саклау проблемаларының заманча торышы һәм аны хәл итү кирәклеген программа ысулы белән дәлилләү
Эшләүчеләрнең гомерен һәм сәламәтлеген саклау мәсьәләләре Россия Федерациясе, Татарстан Республикасы дәрәҗәсендә дә, шулай ук муниципаль берәмлекләр дәрәҗәсендә  социаль-хезмәт мөнәсәбәтләре өлкәсендә дә актуаль проблемалар санында кала. 
 Татарстан Республикасы Президентының Татарстан Республикасы Дәүләт Советына Юлламасында ассызыклаганча, имин шартлар һәм хезмәтне саклауны тәэмин итү бурычы эш бирүчегә йөкләнә.

Мамадыш муниципаль районы Башкарма комитеты карамагындагы хезмәтне саклау буенча координация советы предприятие һәм оешма хезмәткәрләренең хезмәт шартларын яхшырту һәм хезмәтне саклау мәсьәләләрендә сизелерлек роль уйный.

        Аның составына Роспотребнадзорның җирле органнары хезмәткәрләре, Татарстан Республикасы буенча Дәүләт хезмәт инспекциясе, эре предприятиеләр, профсоюз вәкилләре керә.
 
   Районда оешмаларда һәм предприятиеләрдә хезмәтне саклау хезмәтләрен булдыру буенча максатчан эш алып барыла, хезмәтне саклау хезмәтләре оештырыла, хезмәтне саклау буенча азат ителгән белгечләр җәлеп ителә, башка хезмәткәрләргә бурычлар йөкләү гамәлдә. 
Мамадыш районында - хезмәтне саклау буенча белгеч вазыйфалары Татарстан Республикасы Мамадыш муниципаль районы башкарма комитеты урынбасарына йөкләнгән.
Ел саен айга ике тапкыр Координацион совет утырышлары үткәрелде, аларда хезмәтне саклау буенча белемнәрне һөнәри дәрәҗәсен күтәрү һәм тикшерү мәсьәләләре каралды; хезмәткәрләргә алдан һәм даими медицина тикшерүләрен уздыруның һәм хезмәт өчен түләүнең югары күләме, өстәмә отпуск, кыскартылган эш көне) компенсацияләр бирүнең яңа тәртибен куллану, хезмәтне саклау һәм шартларын яхшырту буенча территориаль программалар эшләү һәм кабул итү, җитештерүдә бәхетсезлек очракларына юл куйган, үлем һәм авыр нәтиҗәләргә китергән, җитештерүдә имгәнү дәрәҗәсе югары булган предприятиеләр җитәкчеләрен тыңлау, язгы-кыр эшләре һәм урып-җыю эшләренә, хезмәтне иң яхшы оештыруга конкурсларга йомгак ясалды.

Эш бирүчеләрне дөрес, социаль юнәлешле һәм социаль-җаваплы үз-үзләрен тотышын булдыруга мотивацияләү максатыннан район дәрәҗәсендә семинарлар, киңәшмәләр, түгәрәк өстәлләр, хезмәтне саклау күргәзмәләре үткәрелде.
 28 апрельдә Бөтендөнья хезмәтне саклау көнен үткәрү буенча Халыкара хезмәт оешмасы акциясе хупланды, “Нократ-Нократ” массакүләм мәгълүмат чаралары, муниципаль район сайты, төрле мессенджерлар аша хезмәтне саклау мәсьәләләре киң пропагандаланды.
Хезмәт шартларын махсус бәяләүне уздыру мәсьәләләренә эш урыннарында хезмәт шартларын тотрыклы һәм объектив бәяләүне уздыру мәсьәләләренә аерым игътибар бирелә.

 2021 елда Татарстан Республикасы Һөнәр берлекләре федерациясе һәм 2022 елның сентябрендә ВИКОның киләчәктәге оешмасы тарафыннан район оешмалары җитәкчеләре, белгечләре, хезмәтне саклау буенча вәкаләтле затлар белән укулар үткәрелде.
«Хезмәт шартларын мәҗбүри бәяләү» Федераль законны кабул итүгә бәйле рәвештә Россия Федерациясенең аерым закон актларына үзгәрешләр кертү турында» 2013 елның 28 декабрендәге 426-ФЗ номерлы һәм «Хезмәт шартларын мәҗбүри бәяләү» Федераль закон (алга таба - 426-ФЗ номерлы Федераль закон) кабул ителү белән бергә, Россия Федерациясенең аерым закон актларына үзгәрешләр кертү турында» 421-ФЗ номерлы Федераль закон (алга таба - 421-ФЗ номерлы Федераль закон) бердәм, унификацияләнгән хезмәт шартларын бәяләү процедурасы кертелде, ул Россия Федерациясе Пенсия фондына өстәмә взнослар түләүдән азат итүчеләрне азат итү механизмнарын гамәлгә ашыру, хезмәткәрләргә гарантияләр һәм компенсацияләр бирү, эш бирүчеләрнең хезмәтне яхшыртуда кызыксынуын арттыру мөмкинлеген бирә.
426-ФЗ номерлы Федераль законны җайга салу предметы булып хезмәт шартларына махсус бәяләү үткәрүгә бәйле рәвештә, шулай ук эш бирүченең аларның хезмәт эшчәнлеге барышында хезмәткәрләрнең һәм эш урыннарына хокукчыларның иминлеген тәэмин итү буенча бурычларын гамәлгә ашыруга бәйле рәвештә барлыкка килә торган мөнәсәбәтләр тора.
Хезмәт шартларын махсус бәяләү процедурасы производство мохитенең һәм хезмәт процессының зарарлы һәм (яки) куркыныч факторларын ачыклау һәм билгеләнгән гигиена нормативларыннан аларның фактик күрсәткечләрен кире кагуны исәпкә алып, хезмәткәркә аларның йогынтысы дәрәҗәсен бәяләү буенча эзлекле рәвештә башкарыла торган чараларның бердәм комплексын күздә тота.

Федераль законда каралган эш урыннарыннан тыш, шәхси эшмәкәрләре булмаган физик затлар-эш бирүчеләр белән хезмәт мөнәсәбәтләренә кергән йорт хуҗалары һәм дистанцион хезмәткәрләр һәм хезмәткәрләрдән тыш, барлык эш урыннары да хезмәт шартларын махсус бәяләргә тиеш.
Хезмәт шартларын махсус бәяләү аны үткәрү методикасы нигезендә үткәрелә.
 Шунысын да билгеләп үтәргә кирәк, җитештерү мохите һәм хезмәт процессының факторларын тикшерү һәм үлчәү хезмәткәрләре йогынтысында аның авыруына китерергә мөмкин булган зарарлы җитештерү факторлары гына булып тора.
Россия Федерациясе Хезмәт Кодексының 212 статьясы нигезендә хезмәт шартларына махсус бәя бирү эш бирүченең турыдан-туры бурычы булып тора, ә СОУТ ны эш урыннарында уздыруның билгеләнгән тәртибен бозу яисә аны уздырмау Россия Федерациясе Административ хокук бозулар кодексының 5.27.1 статьясында каралган җаваплылыкка тартыла. 

Мамадыш муниципаль районында хезмәт шартлары һәм аны саклау өлкәсендәге вәзгыять канәгатьләнерлек булып кала бирә.
 Анализ күрсәткәнчә, хезмәткәрләр арасында җитештерү травматизмы кимегән
 2020елда җитештерүдә барлыгы 0 бәхетсезлек очрагы булган, 1000 хезмәткәргә -  0 зыян күрүче, 2021 елда - 0, 2022 елда 1000 эшләүче 0 кеше.
 Барлыгы Татарстан Республикасы буенча 2020 елда - 58, 2021г.-66, 2022-69.
Җитештерүдәге имгәнүнең төп сәбәпләре түбәндәгеләр: 
-	предприятие җитәкчеләре тарафыннан хезмәтне саклау мәсьәләләренә контроль җитәрлек түгел, предприятиеләрдә хезмәтне саклау буенча квалификацияле белгечләрнең булмавы;
-	предприятиеләрнең мораль яктан искергән  җиһазларын эксплуатацияләү, шулай ук аларны вакытында ремонтламау;
-	хезмәткәрләрнең хезмәт дисциплинасы түбән.
Сәламәтлек өчен уңайсыз хезмәт шартларында эшләүче хезмәткәрләрнең саны арта бара.
Финанс кризисының тискәре йогынтысы хезмәтне саклау системасында, беренче чиратта, аның икътисадый механизмында җитди чагылыш тапты.

 Бу куркынычсыз хезмәт шартлары тәэмин итүгә чыгымнарның кимүенә китерергә мөмкин.
 Килеп туган шартларда эшсез халыкның югары процентлы булуы һәм хезмәт законнарын бозуларга китерә торган хезмәткәрләргә оешмаларның ихтыяҗы түбән булу, шулай ук хезмәткәрләрнең хезмәтне саклауга хокукларын бозуга һәм бәхетсезлек очракларыннан социаль иминиятләүгә игътибар кимү нәтиҗәсе.

 Шуңа бәйле рәвештә Программа Мамадыш муниципаль районы предприятиеләрендә һәм оешмаларында хезмәтне саклау өлкәсендәге тискәре күренешләрне киметү буенча чараларны тормышка ашыруны тәэмин итәргә тиеш. 

Хезмәтне саклау проблемаларын хәл итүнең программалы алымы түбәндәгеләргә мөмкинлек бирә:
-	уңайсыз хезмәт шартларында эшләүче хезмәткәрләр санын киметергә;
-	җитештерүдәге травматизмны һәм һөнәри яктан сәламәтлек начарланныу  киметергә;
-	хезмәткәрләрне зарарлы һәм куркыныч җитештерү факторларыннан саклауны  күтәрү;
-	Хезмәткәрләрнең имин хезмәт хокукына социаль якланганлыгын арттырырга.
Әлеге Программаны кабул итү һәм гамәлгә ашыру хезмәтне саклау 
белән идарә итү системасының, кадрларны һөнәри әзерләү дәрәҗәсенең нәтиҗәлелеген күтәрүгә, хезмәтне саклау хезмәтләре эшенең уңай шартларын булдыруга ярдәм итәчәк, бу өлкә сакланышындагы вәзгыятьне һәм хезмәт шартлары шартларын яхшыртырга һәм халыкның тормыш дәрәҗәсен индикатор бәяләүнең әһәмиятенә йогынты ясарга мөмкинлек бирәчәк. Әлеге Программа буенча күрелә торган чаралар Мамадыш муниципаль районы предприятиеләрендә һәм оешмаларында барлык проблемалы өлкәләрне дә үтеп керергә тиеш.
 Бу беренче чиратта:
-	бүлеп бирелгән акчаларны экономияләүнең катгый режимы;
-	социаль партнерлык концепциясен актив гамәлгә ашыру һәм профсоюзлар роленең көчәюе;
-	аварияләргә җавап бирүдән профилактикага тәвәккәл күчү;

-	хезмәт шартларын махсус бәяләү системасын камилләштерү һ.б.
11.	Программаның нәтиҗәләрен бәяләү индикаторлары
Социаль-икътисадый файда халыкның тормыш дәрәҗәсен, хезмәтне саклау идарәсе функциясе буенча Татарстан Республикасының социаль-икътисадый хәлен бәяләү индикаторлары күрсәткечләренә ирешү белән чагыла (1 нче таблица).
1 нче таблица
Мамадыш муниципаль районының эшчәнлек нәтиҗәлелеген бәяләү индикаторлары

№	Индикаторның үлчәү берәмлегенең исеме	Индикаторның бәяләү күрсәткече	
		2023 ел	2024 ел	2025 ел	
1.	Производствода зыян күрүчеләр саны, 1000 эшләүчегә исәпләнгән 	1,1	1,0	0.95	
2.	

Травма китереп чыгаруга бәйле рәвештә 1зыян күрүчегә исәпләгәндә, хезмәткә сәләтлелек саны	40,0	35,0	30,0	
3.	тиешле гигиена нормаларына туры килмәгән шартларда Хезмәт  белән шөгыльләнүче хезмәткәрләрнең  саны

, %	35,5	35.0	35,0	

Хезмәтне саклау чараларына чыгымнар
Дәүләт хезмәтне саклау белән идарә итү системасын үстерү якындагы елларга республика җитәкчелегенең әһәмиятле бурычларыннан берсе булып тора, әлеге карарны барлык структуралар һәм дәрәҗәләрдәге дәүләт идарәсе эшчәнлеген социаль-икътисадый сәясәт үткәрүдә социаль партнерлыкны үстерүдә координацияләү аша хәл итәргә мөмкин.
 Социаль партнерлык формаларының берсе республика предприятиеләрендә һәм оешмаларында кискен проблемаларны хәл итүгә юнәлтелгән чараларны һәм икътисадый мөмкинлекләрне исәпкә алып хезмәтне саклауның конкрет йөкләмәләрен күздә тоткан коллектив килешүләр төзү.
 Хезмәтне саклауга бирелә
 торган суммага хезмәткәрләрнең хезмәт иминлеге, аларның тормышы турыдан-туры бәйле. Россия Федерациясе Хезмәт кодексының 226 статьясы нигезендә хезмәт шартларын яхшырту һәм хезмәтне саклау чараларын финанслау эш бирүченең бурычы булып тора, әмма үз хезмәткәрләренең куркынычсызлыгы өчен социаль җаваплылыгы түбән булган җитәкчеләр әлеге мәсьәләгә тиешле игътибар бирмиләр.
 Хезмәтне саклау чараларына чыгымнар предприятие җитәкчеләренең хезмәтне саклауга һәм үз хезмәткәрләренең тормышын һәм сәламәтлеген саклауга мөнәсәбәтенең яхшы индикаторы булып тора, димәк, хезмәтне саклау белән идарә итү системасының нәтиҗәлелегенә дә бәйле. 

Хезмәтне саклауга бирелә торган суммага хезмәт ияләренең иминлеге, аларның тормышы һәм сәламәтлеге турыдан-туры бәйле.
 Хезмәт шартларын яхшырту һәм хезмәтне саклау чараларын финанслау (дәүләт унитар предприятиеләреннән һәм федераль учреждениеләрдән тыш) Россия Федерациясе Хезмәт кодексының 226 статьясы нигезендә эш бирүче бурычы булып тора һәм җитештерү продукциясенә (эшләр, хезмәт күрсәтүләргә) чыгымнар суммасының кимендә 0,2% күләмендә гамәлгә ашырыла.
РФ Сәламәтлек саклау һәм социаль үсеш министрлыгының 2012 елның 1 мартындагы 181н номерлы боерыгы белән билгеләнгән хезмәт шартларын яхшырту һәм һөнәри куркынычларны киметү буенча түбәндәге чараларны финанслау Хезмәтне саклауга акчаларны максатчан файдалану булып тора:
    билгеләнгән тәртиптә хезмәт шартларын махсус бәяләү буенча эшләр башкару, һөнәри куркынычлар дәрәҗәсен бәяләү;
хезмәт шартларын яхшырту чараларын гамәлгә ашыру, шул исәптән хезмәт шартларын махсус бәяләү нәтиҗәләре буенча эшләнгән санлы хезмәт шартларын һәм һөнәри куркынычларны бәяләү;
    җитештерү җиһазларын, авария туктату
 чараларын, шулай ук энергия белән тәэмин итүне киләсе торгызуга тулысынча яисә өлешчә туктатып торганда куркыныч хәлләр килеп чыгуны булдырмый калырга мөмкинлек бирә торган җайланмаларны нормаль функционлаштыру чараларын, шулай ук җайланмаларны сатып алу һәм монтажлау;
җитештерү һәм көнкүреш биналарында яңа җылыту ивентиляция системаларын, һава пәрдәләренең, аспирация һәм газ белән тәэмин итү җайланмаларының, нормаль температуралы режимны һәм микроклиматны, эш иоб белән тәэмин ителә торган зоналарда һава мохитенең чисталыгын тәэмин итү максатыннан, һаваны кондиционерлау җайланмаларын төзү һәм реконструкцияләү;
эш урыннарында, көнкүреш биналарында, хезмәткәрләр үтү урыннарында гадәти нормалар нигезендә табигый һәм ясалма яктырту дәрәҗәсен китерү;
урнашу урынын, биналарны һәм релаксация бүлмәләрен, хезмәткәрләрне психологик яктан бушату, шулай ук ачык һавада эшләгәндә кояш нурларыннан һәм атмосфера хосадкаларыннан качу урыннарын төзү һәм (яисә) реконструкцияләү; санитар-көнкүреш биналарын киңәйтү, реконструкцияләү;
хезмәткәрләрне эчәргә яраклы су белән тәэмин итү өчен җайланмалар (автоматлар) сатып алу һәм монтажлау;
зарарлы яисә куркыныч хезмәт шартларында эшләүче хезмәткәрләрне билгеләнгән тәртиптә хезмәт белән тәэмин итү, шулай ук температура һәм климат шартларында яисә пычрануга бәйле җитештерә торган һәм зарарсызландыра торган хезмәтләрдә  махсус кием, махсус аяк киеме һәм башка төрле саклау чаралары белән тәэмин итү ;
>	шәхси саклану чараларын саклауны тәэмин итү( алга таба - СИЗ), шулай ук аларны карау (вакытында химчисткалау, юу, дегазацияләү, дезактивацияләү, дезинфекцияләү, зарарсызландыру, тәэмин итү, киптерү), ремонт үткәрү һәм аларга алмаштыру;

хезмәтне саклау, эшләр башкаруның куркынычсыз алымнарына һәм ысулларына өйрәтү, хезмәтне саклау буенча инструктажлар уздыру, хезмәтне саклау буенча хезмәт куючыларны (уку классларын) компьютерлар, теле-, видео-, аудиоаппаратура, лицензион укыту һәм тест программалары белән тәэмин итү буенча стендлар, тренажерлар, күрсәтмә материаллар, фәнни-техник әдәбият сатып алу, хезмәтне саклау буенча күргәзмәләр, конкурслар һәм смотрлар уздыру;

хезмәткәрләрнең хезмәтен саклау буенча укытуны, инструктажны, белемнәрен тикшерүне билгеләнгән тәртиптә оештыру;

хезмәткәрләрне җитештерүдә зыян күргән беренче ярдәм күрсәтүгә өйрәтүне оештыру;

куркыныч җитештерү комплексларын эксплуатацияләү өчен җаваплы затларны укыту;

билгеләнгән тәртиптә мәҗбүри беренчел медицина тикшерүләрен (тикшерүләрне) уздыру;
медицина ярдәме күрсәтү өчен билгеләнгән нормалар буенча җиһазлар һәм (яисә) даруханәләр белән санитар постлар, дарулар җыелмасы һәм ярдәм күрсәтү өчен препаратлар белән комплектланган җайланмалар;

тротуарлар төзү, оешма территориясендә хезмәткәрләрнең куркынычсызлыгын тәэмин итү максатларына күчү;
гамәлдәге законнарда билгеләнгән тәртиптә җитештерү контролен оештыру һәм уздыру;
хезмәтне саклау буенча инструкцияләр бастырып чыгару (тиражлау);
хезмәткәрләрнең куркынычсызлыгын тәэмин итү максатында җитештерү җиһазларын
 урнаштыруны яңадан планлаштыру, эш урыннарын оештыру;
Хезмәт коллективларында физик культураны үстерүгә юнәлдерелгән чараларны гамәлгә ашыру, шул исәптән:

-	хезмәткәрләргә клубларда һәм секцияләрдә спорт белән шөгыльләнү өчен түләү;
-	физкультура һәм спорт чараларын оештыру һәм үткәрү, "Хезмәткә һәм 
оборонага әзер" (ГТО) Бөтенроссия физкультура-спорт комплексын гамәлгә кертү буенча чаралар, шул исәптән күрсәтелгән чараларны үтәүгә җәлеп ителә торган хезмәт хаклары һәм тренерлары өчен түләү;
-	дәвалаучы табиб тәкъдиме буенча һәм медицина тикшерүләренең нигезләре буенча ЛФК шөгыльләре күрсәтелгән, методистлар, тренерлар, табиб-белгечләр хезмәте өчен түләүне дә кертеп, физкультура-сәламәтләндерү чараларын (җитештерү гимнастикасы, дәвалау физик культурасы (алга таба - ДФК) оештыру һәм уздыру, 
-	спорт җиһазларын сатып алу, тоту һәм яңарту;
-	спорт белән шөгыльләнү өчен яңа биналарны һәм (яисә) булган мәйданчыкларны  реконструкцияләү;

-	физкультура-спорт клублары оештыру һәм үстерү, гражданнарны эш урыны буенча бозык физик культура дәресләренә күпләп җәлеп итү максатында оештырылды.

2022 елда район предприятиеләрендә һәм оешмаларында хезмәтне саклау чараларына чыгымнар 52926,0 мең сум яки 1 эшчегә исәпләгәндә 15358,2 сум тәшкил иткән, бу 2021 ел белән чагыштырганда 55,7% ка артыграк, ул вакытта чыгымнар 34020,3 мең сум тәшкил иткән яисә 1 эшләүчегә исәпләгәндә 9079,3 сум булган
«Җитештерүдә бәхетсезлек очракларыннан һәм һөнәри авырулардан мәҗбүри социаль иминләштерү турында» Федераль закон нигезендә Социаль иминият фонды тарафыннан 2001елдан алып 2012 елның 24 июлендәге 125-ФЗ номерлы “Иҗтимагый иминият фонды тарафыннан профессиональ авыруларның производстводагы травматизмын киметүгә юнәлдерелгән икътисадый кызыксынучы иминиятләштерүчеләрнең ике механизмы гамәлгә ашырыла:

1.	Производство травматизмын кыскарту, яки аны  профилактикалау буенча кисәтү чараларын гамәлгә ашыру, профессиональ авыруларны производствода бәхетсезлек очракларыннан иминләштерүдә.

2.	Иминиятләштерүчеләргә ташламалар яки иминиятләштерүгә өстәмә ташламалар билгеләү, җитештерү һәм һөнәри авырулар бәхетсезлек очракларыннан мәҗбүри социаль иминиятләштерү буенча.

Производство травматизмын һәм һөнәри авыруларны профилактикалау чаралары, барыннан да элек, иминият субъектларының хезмәт шартларын яхшыртуда һәм хезмәт иминлеген арттыруда икътисадый кызыксынуы принципларына, производство травматизмын һәм һөнәри авыруларны киметү принципларына нигезләнгән, алар иминләштерүчеләргә алдагы календарь елында кисәтү чараларын финанслауга иминият кертемнәренең 20% файдалану мөмкинлеген бирү, шулай ук ташламалар билгеләү һәм страховка тарифына өстәмә.

Агымдагы календарь елда Россия Федерациясе Социаль иминләштерү фондына теркәлгән тәртиптә күчерелергә тиешле иминият кертемнәре суммалары исәбенә иминиятләштерүче тарафыннан алдан күрелгән чараларны финанс белән тәэмин итү башкарыла.
2015 елның 1 июленнән, Татарстан Республикасы территориясендә «Туры түләүләр» пилот проектын гамәлгә ашыруга бәйле рәвештә, производство травматизмын кыскарту буенча кисәтү чараларын финанс белән тәэмин итү тәртибе үзгәртелде: иминләштерүче Фондның территориаль органы тарафыннан килештерелгән үз акчаларын тота, шуннан соң үзенең теркәлү урыны буенча түләүләрне каплый.

Алдагы календарь ел өчен иминият кертемнәре суммасының элеккечә 20%ын тәшкил итә.

Финанс белән тәэмин итү кагыйдәләре нигезендә мәҗбүри социаль иминиятләштерү очракларыннан производствога һәм һөнәри авырулардан иминият взнослары суммалары исәбенә иминләштерүче чыгымнары түбәндәге чаралар булырга тиеш:

-	хезмәт шартларын махсус бәяләүне уздыру;
-	үсә торган урыннарның һаваның, тавыш һәм вибрация дәрәҗәләренең һәм нурланыш дәрәҗәләренең газдан пычрануы дәрәҗәсен хезмәт саклауның дәүләт норматив кысаларына туры китерү чараларын гамәлгә ашыру;

-	хезмәтне саклау буенча укыту;
-	хезмәтнең зарарлы һәм (яисә) куркынычлы шартларында 
 эшләүче хезмәткәрләргә, шулай ук махсус температуралы сүзләрдә яисә пычрануга бәйле эшләрдә, махсус киемнәр, махсус аяк киеме һәм индивидуаль яклауның башка чараларын сатып алуга;
-	зарарлы һәм (яисә) куркыныч җитештерү факторлары белән эшләүче хезмәткәрләрне шифаханә-курорт дәвалау;
-	зарарлы һәм (яисә) куркыныч җитештерү факторлары булган эшләрдә эшләүче хезмәткәрләргә мәҗбүри вакытлы медицина тикшерүләре (тикшерүләр) уздыру;
-	дәвалау-профилактик туклану белән тәэмин итү;
-	хезмәткәрләрен мәҗбүри рәвештә сменалы (рейстан алда) медицина тикшерүләре, алкогольнең (алкотестерларның) эчтәлеген билгеләү өчен приборлар сатып алу;
-	
пассажирлар һәм йөк машиналары ташучы, машина йөртүчеләрнең хезмәт һәм ял режимын контрольдә тоту (тахографлар) приборларын сатып алу.
Кисәтү чараларын финанслауга бүлеп бирелгән суммалар елдан-ел арта, бу иминият очракларының кимүенә китерә. 2022 елда кисәтү чаралары белән 377 743 
Җитештерү травматизмын һәм һөнәри авыруларны кыскарту чаралары кысаларында барлык юнәлешләрдән иң күп санда район иминиятчеләре 2022 елда шәхси яклау чараларын (78570,0 сум - “АПК Продпрограмма” ҖЧҖ, “РМ Агро” ҖЧҖ һәм “РМ Строй” ҖЧҖ) сатып алуга, хезмәт шартларын махсус бәяләүгә (225362,0 сум - 36 мәгариф оешмасы һәм ҮРБ), мәҗбүри медицина тикшерүе үткәрүгә (74570 сум - Сырзавод) 377748 сумга бирәләр.
 2022 елда зыян күрүчеләргә ай саен түләнә торган түләүләр: 11231,6 мең сум, бер тапкыр - 63,3 мең сум, медицина социаль реабилитациясе, шул исәптән хезмәткәрләрне шифаханә-курорт дәвалануы 2789,1 мең сум тәшкил итте.

111.	2023-2025 елга хезмәт шартларын яхшырту һәм хезмәтне саклау буенча программа чаралары
111.1 Норматив - хезмәт шартларын һәм хезмәтне саклауны хокукый тәэмин итү
№	Чаралар исеме	Җаваплы башкаручы	
 гамәлгә ашыру, Елларны күрсәтеп 
	
1.	Мамадыш 

муниципаль районында хезмәтне саклау шартларын яхшырту буенча күрсәтмә документлары кабул итү	Мамадыш муниципаль районы

 башкарма комитеты	2023-2025 еллар	
2.	Милекнең гомуми рәвешләрендәге 

оешмалар өчен хезмәт шартларын саклау буенча норматив-методик документацияне тарату	Мамадыш муниципаль районы башкарма комитетында хезмәтне саклау 

буенча координация советы, организация предприятиеләре җитәкчеләре	2023-2025 еллар	

111.2 Хезмәт шартларын һәм хезмәтне саклауны оештыру һәм техник тәэмин итү
№	Чаралар исеме	Җаваплы башкаручы	
 гамәлгә ашыру, Елларны күрсәтеп 
	
1.	Хезмәтне саклау, Хөкүмәт карарлары һәм 

мәсьәләләре буенча закон, директив, норматив документларның тулыландырылуын тикшереп торуны гамәлгә ашыру	Муниципаль район башкарма комитетының  хезмәтне саклау буенча координация советы,  профсоюз оешмаларының координация советы

	2023-2025 еллар	

	хезмәтне саклау буенча дәүләт 
идарәсе органнары			
2.	Барлык оештыру-хокук формалары оешмалары арасында хезмәтне саклау эшен иң яхшы оештыруга смотр-конкурслар уздыру

	Муниципаль район башкарма комитетының  хезмәтне саклау буенча координация советы,  профсоюз оешмаларының координация советы

	2023-2025 еллар	
3.	Оешмалар хезмәткәрләренең алдан һәм даими профилактик медицина күзәтүләрен уздыруны тәэмин итү

	Үзәк район хастаханәсе	2023-2025 еллар	
4.	Татарстан Республикасы буенча Роспотребнадзорның территориаль органы белән килештерелгән производство контроле программасы нигезендә санитар кагыйдәләрне үтәүгә производство контролен оештыру һәм үткәрү

	Мамадыш районында «Татарстан Республикасында гигиена һәм эпидемиология үзәге» ФДССУ оешмалары, филиалы

	2023-2025 еллар	
5.	Республика дәрәҗәсендә эшли торган 1 тармакта хезмәт күрсәтүне саклауга чыгымнар дәрәҗәсен күтәрү

	Предприятиеләр һәм оешмалар	2023-2025 еллар	
6.	Мамадыш муниципаль районының организацияләрендә  хезмәт шартлары буенча хезмәтне махсус бәяләүнең график буенча үтәлешен тәэмин итү

	Предприятиеләр һәм оешмалар	2023-2025 еллар	

Зарарлы эшләр һәм (яисә) хезмәтнең куркыныч шартларында эшләүче хезмәткәрләргә компенсация бирү
Зарарлы хезмәт шартларында эшләгән өчен компенсация бирүнең гамәлдәге системасы хезмәткәрләргә түбәндәгеләрне бирүне күздә тота: эш көненең, сөтнең һәм дәвалау-профилактикалау туклануының кыскартылган дәвамлылыгы, хезмәткә түләүнең югары күләме һәм картлык буенча вакытыннан алда хезмәт пенсиясе. Хезмәт шартлары буенча хезмәт шартларын махсус бәяләү уздыру нәтиҗәләре хезмәтнең зарарлы һәм (яисә) куркыныч шартлары булган эшләрдә эшләүче хезмәткәрләргә компенсацияләр билгеләү оешмасының локаль норматив актларын эшләү өчен нигез булып тора.

2023-2025 елларга хезмәт шартларын яхшырту һәм хезмәтне саклау буенча программа чаралары исемлеге

№	      чаралар исеме	      Башкаручылар	гамәлгә ашыру сроклары, елларны күрсәтеп	   Финанс чыгымнары мең сум	 финаслау чыганаклары
Финанслау	
				барлыгы	2023	2024	2025		
              1.Норматив - хезмәт шартларын һәм хезмәтне саклауны хокукый яктан тәэмин итү	
1.1	Хезмәтне саклау буенча кергән  саен норматив-техник документациясен тарату, яңа әдәбият сатып алу
	Башкарма комитетның территориаль үсеш бүлеге, организация һәм предприятиеләре
	Даими рәвештә 2023-2025еллар
	30,0	10,0	10,0	10,0	предприятиеләр,
оешмалар акчалары.	

1.2	Авыл хуҗалыгы эшләрен башкаруның аерым чорларын исәпкә алып, нигезләмәләр, киңәшләр эшләү

	Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек идарәсе, АПК хезмәткәрләре профсоюзы райкомы

	Даими рәвештә 2023-2025еллар

	6,0	2,0	2,0	2,0	предприятиеләр,
оешмалар акчалары	
              II. Хезмәт шартларын оештыру һәм техник яктан тәэмин итү	
2.1	2023-2025 елларга хезмәтне саклау шартларын яхшырту буенча территориаль программаны эшләү

	ОТ, ГУЦЗН буенча башкарма комитеты координация советы

	2023 ел	0	0	0	0		
2.2	Хезмәтне саклау тематикасы буенча презентацион фильмнарны күрсәтү (хезмәтне саклау өлкәсендә республика оешмаларының эш тәҗрибәсе, эшләүчеләрне шәхси һәм коллектив яклау чараларының яңа төрләрен җитештерү турында,

	
Мамадыш
муниципаль районы башкарма комитеты
	2023-
2025 еллар	15,0	5,0	5,0	5,0	район
бюджеты акчалары	

2.3	Хезмәтне саклау буенча эш башкаруны оештыруга район смотр-конкурсын үткәрү

	муниципаль районның Башкарма комитеты
	2023-
2025 еллар	30,0	10,0	10,0	10,0	район
бюджеты акчалары	
2.4	«Районда ветеринария хезмәте торышы һәм саклау турында» район киңәшмәсе үткәрү

	муниципаль районы башкарма комитеты
Район,

Профсоюзлар, предприятие координация советы координация советы координация советы җитәкчесе	Ел саен	30,0	10,0	10,0	10,0	район
бюджеты акчалары предприятиеләр акчалары	
2.5	Аз санлы хезмәткәрләр эшләгән бюджет оешмаларының хезмәт шартларына махсус бәя бирү

	оешма җитәкчеләре
	2023-
2025 ел	2200,0	700,0	700,0	800,0	Оешмалар акчалары, район бюджеты акчалары, социаль иминият фондының Мамадыш филиалы ТР буенча төбәк бүлекчәсе акчалары

	
2.6	Аңлату эшләре үткәрүне

 оештыру	Хезмәтне 
саклау буенча координация советы әгъзалары
	2023-
2025 еллар	25,0	5,0	10,0	10,0	предприятиеләр,
оешмалар акчалары	

	предприятиеләр, кече бизнес 
оешмалары хезмәтчәннәренең махсус бәяләмәсе	 һәм профсоюз оешмаларының хезмәтчәннәренең махсус бәяләмәсе

							
2.7	Авыл хуҗалыгында хезмәтне саклау һәм аның шартлары турында район семинарын үткәрү

	Башкарма комитет рәисе, авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек идарәсе

	Ел саен.
2023-
2025ел	60,0	20,0	20,0	20,0	Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек идарәсе чаралары

 2.8	Мәгариф оешмасы, социаль тәэмин итү оешмасы  хезмәткәрләренә алдан һәм даими медицина тикшерүе үткәрү, 

	оешма җитәкчеләре
	2023-
2025 еллар	10830,0	3430,0	3600,0	3800,0	
республика
бюджеты акчалары	
 2.9	«Мамадышстрой» ЯАҖ сак хезмәте чыгымнары
	Оешма, предприятиеләр  җитәкчеләре
предприятиеләр	2023-
2025 еллар	1810,0	550,0	600,0	660,0	Оешмалар,
предприятиеләр акчалары	
 2.10	Мамадыш спиртзаводы  саклауга чыгымнар

	Оешма, предприятиеләр  җитәкчеләре	2023-
2025 еллар	13900,0	4200,0	4600,0	5100,0	Оешмалар,
предприятиеләр акчалары	
 2.11	саклау чыгымнары

авыл хуҗалыгы предприятиеләре	Оешма, предприятиеләр  җитәкчеләре	2023-
2025 еллар	13250	4000,0	4400,0	4850,0	Оешмалар,
предприятиеләр акчалары	
 2.12	Үзәк район хастаханәсенең хезмәтне саклау чыгымнары: үткәрү	Оешма, предприятиеләр  җитәкчеләре	2023-
2025 еллар	5000,0	1500,0	1650,0,	1850,0	Оешмалар,
предприятиеләр акчалары	

	поликлиника,ФАП, табиб амбулаторияләре хезмәткәрләренең хезмәт шартларын махсус бәяләү, зарарлы хезмәт шартларын махсус туклану(сөт) белән тәэмин итү, поликлиника,ФАП, табиб амбулаторияләре хезмәткәрләренең хезмәт шартларын бәяләүне вакытында алмаштыруны тәэмин итү, зарарлы хезмәт шартларын махсус туклану(сөт) белән тәэмин итү, җәрәхәтләнү куркынычы булган җиһазларны, шулай ук медицина җиһазларын вакытында алмаштыруны тәэмин итү эксплуатацион ресурс эшләп чыгарган эшләнмәләр шәхси саклану чарасын сатып алу.

.

							ҖҮО чаралары	
 2.13	Мамадыш сыр-май комбинаты Азбука сыра ҖЧҖнең филиалында саклау хезмәте чыгымнары 

	оешма ,
предприятиеләр җитәкчеләре	2023-
2025 еллар	900,0	200,0	450,0	250,0	Оешма,
Предприятиеләр акчалары	

2.14	“Сетевая компания” ААҖ филиалы “Сетевая компания”дагы хезмәт саклау буенча чыгымнары: хезмәтне саклау буенча укыту, Шәхси саклану чаралары (СИЗ)  сатып алу, хезмәт куркынычсызлыгы таләпләренә җавап бирмәгән эксплуатацияләү җайланмасыннан үз вакытында чыгару, яңа хезмәт урынына алыштыру

	оешма Җитәкчесе
предприятиеләр	2023-
2025 еллар	37900,0	9000,0	19000,0	9900,0	Оешма,
Предприятиеләр акчалары	
 2.15	“Мамадыш кирпеч заводы” ҖЧҖнең сак хезмәте чыгымнары: СИЗ, СОУТ, йматериал өйрәнүче, компенсация түләүләре һәм башкалар

	оешма Җитәкчесе
предприятиеләр	2023-
2025 еллар	6620,0	2000,0	2200,0	2420,0	Оешма,
Предприятиеләр акчалары	
 2.16	"РМ Агро" ҖЧҖ сак хезмәте чыгымнары
  
«Продпрограмма» АПК ҖЧҖ	оешма Җитәкчесе
предприятиеләр	2023-
2025 еллар
2023-
2025 еллар	632.0
1300.0	191,0
450,0	191.0
450.0	250.0
450.0	Оешма,Предприятиеләр акчалары  Оешма,
Предприятиеләр акчалары	
 2.17	Кече предприятиеләр рудасын саклауга чыгымнар
	оешма Җитәкчеләре
предприятиеләр	2023-
2025 еллар	16650,0	5000,0	5500,0	6150,0	Оешма,
Предприятиеләр акчалары	

									
 2.18	"Ветлаборатория"	оешма Җитәкчеләре
предприятиеләр	2023-
2025 еллар	200,0	50,0	100,0	50,0	Оешма,
Предприятиеләр акчалары	
 2.19	«МамадышскийВодоканал» АҖ
	оешма Җитәкчеләре
предприятиеләр	2023-
2025 еллар	166,0	50,0	55,0	61,0	Оешма,
Предприятиеләр акчалары	
 2.20	«Мамадыш РЭГС «ЭПУАлабуга» ААҖ

	оешма Җитәкчеләре
предприятиеләр	2023-
2025 еллар	14950,0	4500,0	4950,0	5500,0	Оешма,
Предприятиеләр акчалары	
 2.21	«Мамадышгазстрой» ҖЧҖ	оешма Җитәкчеләре
предприятиеләр	2023-
2025 еллар	97,2	30,2	32,0	35,0	Оешма,
Предприятиеләр акчалары	
 2.22	Мамадыш «Татавтодор» ПРСО ААҖ хезмәткәре
	оешма Җитәкчеләре
предприятиеләр	2023-
2025 еллар	13240,0	4000,0	4400,0	4840,0	Оешма,
Предприятиеләр акчалары	

 2.23	Мәдәният бүлеге	оешма Җитәкчеләре
	2023-
2025 еллар	2385,0	775,0	780,0	830,0	Акчалары
район
бюджет	
 2.24	«Камский лесхоз» ДБУ
	оешма Җитәкчеләре
	2023-
2025 еллар	830,0	250,0	275,0	305,0	Оешма,
Предприятиеләр акчалары	
 2.25	«Кама урманчылыгы» ДКУ
	оешма Җитәкчеләре
	2023-
2025 еллар	33,1	10,0	11,0	12,1	Оешма,
Предприятиеләр акчалары  республика бюджеты акчалары	
 2.26	«Мамадышский лесхоз» ДКУ
	оешма Җитәкчеләре
	2023-
2025 еллар	121,0	10,0	100,0	11,0	Оешма,
Предприятиеләр акчалары	
 2.27	«Мамадыш» ДБУ
лесхоз»	оешма Җитәкчеләре
	2023-
2025 еллар	529,0	160,0	176,0	193,0	Оешма,
Предприятиеләр акчалары 
Республика бюджет акчалары 	
 2.28	Мәгариф оешмалары оешмалары
	оешма Җитәкчеләре
	2023-
2025 еллар	2130,0	650,0	705,0	775,0	Республика бюджетлары акчалары

 2.29	«Мамадыш Мелиорация» ҖЧҖ	оешма Җитәкчеләре
	2023-
2025 еллар	6620,0	2000,0	2200,0	2420,0	Оешма,
Предприятиеләр акчалары	
 2.30	Мамадыш политехника көллияте 	оешма Җитәкчеләре
предприятиеләр	2023-
2025 еллар	1155,0	305,0	400,0	450,0	республика
бюджеты акчалары	
 2.31	«Мамадышстрой» АҖ	оешма Җитәкчеләре
предприятиеләр	2023-
2025 еллар	1810,0	550,0	600,0	660,0	Оешма,
Предприятиеләр акчалары	
 2.32	«Мамадыш Тепловые сети» АҖ
	оешма Җитәкчеләре
предприятиеләр	2023-
2025 еллар	332,0	100,0	110,0	122,0	Оешма,
Предприятиеләр акчалары	
 2.33	Яшьләр эшләре һәм спорт бүлеге
	оешма Җитәкчеләре
предприятиеләр	2023-
2025 еллар	945,0	300,0	315,0	330,0	Республика бюджетларының чаралары

	

 2.34	«Булгарнефть» ААҖ	оешма Җитәкчеләре
	2023-
2025 еллар	4960,0	1500,0	1650,0	1810,0	Предприятие акчалары	
 2.35	Социаль тәэмин итү оешмалары: -Өмет-Картлар йорты-Кайгырту

	оешма Җитәкчеләре
	2023-
2025 еллар	110,0
199.0
263.0	30.0
60.0	 
80,0	45.0
66.0	
88,0	35.0
73.0
95.0	республика
бюджеты акчалары	
 2.36	"Ритэк" ААҖ	оешма Җитәкчеләре
	2023-
2025 еллар	3550,0	1000,0	1200,0	1350,0	Предприятие акчалары	
 2.37	"Константиновск ЛПУ" ҖЧҖ	оешма Җитәкчеләре
	2023-
2025 еллар	5627,0	1700,0	1870,0	2057,0	Предприятие акчалары	
 2.38	Мамадыш РУПС	оешма Җитәкчеләре
	2023-
2025 еллар	1986,0	600,0	660,0	726,0	Предприятие акчалары	

 2.39	Мамадыш РУЭС	оешма Җитәкчеләре
предприятиеләр	2023-
2025 еллар	690,0	210,0	230,0	250,0	Предприятие акчалары	
      III. Хезмәтне саклауны мәгълүмати тәэмин итү, хезмәтне саклау буенча мәгариф системасын камилләштерү	
3.1	Хезмәтне саклау мәсьәләләрен пропагандалау һәм массакүләм мәгълүмат чараларында конкурсларның, оператив документларның һәм норматив актларның игъланнарын, предприятиеләрнең куркынычсыз хезмәт шартларын булдыру эшен тикшерү нәтиҗәләрен бастырып чыгару.

 тема буенча социаль реклама 

	муниципаль районы башкарма комитеты
Райондагы
һөнәри берлекләрнең координация советы

	2023-
2025 еллар	30,0	10,0	11,0	11,1	район
бюджеты акчалары	

	хезмәтне саклау һәм аны җирле телевидениедә, светодиодлы экраннарда һәм панельләрдә урнаштыру, шулай ук җәмәгать транспортында листовкалар-стикерлар рәвешендә

								
3.2.	хезмәтне 
саклау буенча Республика мәгълүмат бюллетенен алуны оештыру	

организация предприятиеләре җитәкчеләре	2023-
2025еллар.	9,0	3,0	3,3	3,6	организация 

предприятиеләре чаралары	
3.3	Кече, урта бизнес, социаль-хезмәт, мәгариф, сәламәтлек саклау, мәдәният субъектлары җитәкчеләре һәм белгечләренең хезмәтне саклау таләпләре буенча белемнәрен тикшерүне үткәрү

	

организация предприятиеләре җитәкчеләре	2023-
2025еллар.	1800,0	600,0	600,0	600,0	предприятиеләр,
Акчалары
район
бюджет акчалары 	

V. Хатын-кызларның хезмәт шартларын яхшырту һәм аларны авыр һәм зарарлы эшләрдән акрынлап азат итү
хезмәт шартлары	
4.1	Санитар-гигиена нормативлары нигезендә хатын-кыз терлекчеләрнең эш урыннарын кече механикалаштыру чаралары белән җиһазлау

	авыл
хуҗалыгы идарәсе,
авыл хуҗалыгы предприятиеләре, оешмалары җитәкчеләре	2023-
2025 еллар	174000,0	80000,0	14000,0	80000,0	организация  һәм предприятиеләр чаралары

4.2	Кече һәм урта бизнес сәүдә предприятиеләрендә хезмәт шартларын һәм санитар-көнкүреш тәэмин ителешен яхшырту

	оешма Җитәкчеләре
предприятиеләр,
ЦГСЭН	2023-
2025 еллар	100,0	200,0	220,0	242,0	организация  һәм предприятиеләр чаралары

4.3	Бала тудыру яшендәге хатын- кызларны
 яңадан укытуны оештыру, авыр зарарлы хезмәт шартлары булган эшләрдән азат  итү	организация 

предприятиеләре җитәкчесе, ГКУЦЗН	2023-
2025 еллар	30	10	10	10	Предприятие, оешма, ГКУЦЗН чаралары кысаларда «Демография» милли проекты буенча каралган чаралар

.	

	V. Җитештерү травматизмы дәрәҗәсен киметү	һәм һөнәри авырулар	
5.1	
Хезмәтне саклау буенча инструктаж программасын эшләү һәм аларны вакытында авыл хуҗалыгы предприятиеләренә кертү	авыл  хуҗалыгы идарәсе

, предприятиеләр	2023-
2025 еллар	30,0	10,0	11,0	11,1	предприятиеләр,
оешмалар акчалары	
5.2	
Медицина социаль реабилитациясе, хезмәткәрләрне шифаханә-курорт дәвалау 	ТР Мамадыш районы буенча төбәк бүлеге Социаль иминият фонды

	2023-
2025 еллар	4944,0	14000,0	14400,0	14544,0	ТР Мамадыш районы буенча төбәк бүлеге Социаль иминият фонды

	
5.3	Хезмәт куркынычсызлыгы таләпләренә туры килми торган җиһазларны вакытында эксплуатацияләүдән чыгару, яңаларына алыштыру

	Предприятиеләр,
оешмалар	2023-
2025 еллар	16600,0	500,0	550,0	610,0	предприятиеләр,
оешмалар акчалары	
          Барлыгы программа буенча:		389308,4 146526,2	81037,2 161745,0	
Шул исәптән финанслау чыганаклары буенча:
2023 ел - Район һәм республика бюджеты - 21395,0 мең сум, предприятиеләр һәм оешмалар средстволары - 125131,2 мең сум (4.1. п. исәпкә алып), яисә 1 эшләүче 

41864,4 сумга исәпләгәндә (19007,5 сум зыянсыз n.4.1 дән башка)

2024 ел - Район һәм республика бюджеты - 22988,0 мең сум, предприятиеләр һәм оешмалар акчалары - 58049,2 мең сум (4.1 нче номерлы исәпкә алып); яисә 1 эшләүче 23153,4 сумга исәпләгәндә (19153,5 сум - п 4.1 исәпкә алмыйча).
2025нче ел - Район һәм республика бюджеты - 23478, 1мең сум, предприятие һәм оешмалар акчалары - 138266,9 мең сум (исәпкә алып, 4.1) яисә 1 эшли торган 40436,3 сумга (20436,3 сум п.4.1 исәпкә алмыйча)

Искәрмә: 1.1 - хатын-кызларның - терлекчеләрнең эш урыннарына яңа җиһазлар бәясе, гамәлдәге санитария-гигиена нормативларына туры китереп, аз ймеханизация чаралары тарафыннан, эшкуар Р.М. Мотыйгуллин тарафыннан 2023, 2024,2025 елларда «АПК Провольственная программа» ҖЧҖендә урнаштырылган санитария-гигиена нормативлары нигезендә.

IV.	Программа чараларын һәм аларны ресурслар белән тәэмин итүне нигезләү
Программада Татарстан Республикасы бюджеты,  социаль иминият бюджеты фонды һәм башка бюджеттан тыш чыганаклар (эш бирүчеләр) хисабына финансланачак чаралар каралган.

1. Хезмәтне саклау белән дәүләт идарәсе системасын үстерү бурычын хәл итү өчен түбәндәге чараларны үтәү күздә тотыла:

1.1.	Барлык оештыру-хокукый рәвешләрдәге һәм милек рәвешләрендәге оешмалар арасында хезмәтне саклау һәм аның шартлары буенча иң яхшы оештыру-конкурсына муниципаль смотр-конкурс үткәрү.

Программаны хезмәтне саклау һәм хезмәт шартлары буенча иң яхшы эшләрне яхшы оештыруга муниципаль-смотр-конкурс үткәрү практикасын дәвам итү планлаштырыла, ул исә үз хезмәткәрләре өчен имин һәм сәламәт хезмәт шартлары булдыру буенча эш бирүчеләрне кызыксындыруның һәм кызыксындыруның яхшы формасы булып тора.

1.2.	Хезмәтләрне саклау мәсьәләләре буенча иминиятләштерелгән аерым категорияләрне Россия Федерациясе Социаль иминләштерү фонды акчалары исәбеннән укыту.

1.3.	Хезмәтне саклау буенча координация Советы утырышларын үткәрү
Мамадыш муниципаль районының башкарма комитеты
предприятиеләрне, оешмаларны, җирле үзидарә органнарын, профсоюз оешмаларын җәлеп итү.
Айга бер тапкыр Координация советы хезмәтне саклау буенча үз эшләрен үткәрә, аларга ыпприятиеләр һәм оешмалар җитәкчеләре һәм белгечләре, сәламәтлек саклау органнары, иконтроль күзәтчелеге органнары вәкилләре, белгечләр һәм оешмаларның хезмәтне саклау буенча вәкаләтле затлар чакырыла.

        Мондый киңәшмәләр эш бирүчеләр, оешмаларның хезмәтне саклау хезмәтләре тарафыннан зур кызыксыну уята.
 Координацион Совет утырышларын үткәрү хезмәтне саклау өлкәсендә эшне активлаштыруны, дәүләт органнары, профсоюзлар һәм эш бирүчеләр тарафыннан әлеге мәсьәләләргә игътибарны арттыруны таләп итә.
Утырышлар барышында хезмәтне саклау өлкәсендәге эшкә йомгак ясала, четерекле проблемалар турында фикер алыша, аларны хәл итү юллары билгеләнә, резолюцияләшүләр кабул ителә, аларда бу сферадагы вәзгыятьне яхшырту буенча конкрет бурычлар куела.

V.	Программаның үтәлешен тикшереп тору
Программаны гамәлгә ашыру барышы Мамадыш муниципаль районы 

Башкарма комитеты каршындагы Хезмәтне саклау буенча координация советы утырышларында карала.
Программаның үтәлешен тикшереп торуны Координация Советы Рәисе башкара.

VI.		Программаның Социаль-икътисадый нәтиҗәлелекне бәяләү
Программаны гамәлгә ашырудан социаль файда түбәндәгеләрдә чагыла:
-	уңайсыз хезмәт шартларында эшләүче хезмәткәрләр санын кыскарту;

-	җитештерү травматизмы һәм һөнәри авырулар дәрәҗәсен киметү;

-	зарарлы һәм куркыныч җитештерү факторлары йогынтысыннан 
хезмәткәрләрне яклау дәрәҗәсен арттыру;
-	
хезмәткәрләрнең имин хезмәт хокукына социаль якланганлыгын арттыру.
Икътисадый нәтиҗә түбәндәге күрсәткечләр белән бәяләнә:
-	производствода бәхетсезлек очракларыннан, җитештерү-бәйле авырулардан, һөнәри авырулардан зыян күргән хезмәткәрләрнең сәламәтлеген торгызуга матди чыгымнарны киметү;
-	җитештерү һәм һөнәри авырулар нәтиҗәсендә хезмәткәрләргә китерелгән зыянны каплауга чыгымнарны киметү;
-	
авыр хезмәт шартлары булган куркыныч хезмәт шартларында зарарлы эшләргә ташламалар һәм компенсацияләр бирүгә чыгымнарны киметү;
-	һөнәри авыру җитештерүдә гарипләнү һәм сәламәтлек саклау өлкәсендә чыгымнар нәтиҗәсендә инвалидлыкны киметү;

-	эш вакытын 
югалтуны киметү исәбенә хезмәт җитештерүчәнлеген күтәрү;
-	имгәнүләр һәм җитештерү-бәйле авырулар аркасында аларның авыруларын алыштыра торган, эш һәм квалификациясе җитәрлек булмаган авырулар аркасында вакытлыча хезмәткәрләр башкарган ватылулардан соң җиһазларны ремонтлау һәм алмаштыру чыгымнарын кыскарту.

Социаль-икътисадый файда халыкның тормыш дәрәҗәсен бәяләү индикаторларының, хезмәтне саклау белән идарә итү функциясе буенча Татарстан Республикасының социаль-икътисадый хәле билгеләренә ирешү белән чагыла                                          (2 нче таблица).

Индикаторның исеме	Индикаторларның фараз күрсәткечләре
	
			2023	2024 ел	2025г.	
   1. 1000 эшләүчегә исәпләп, җитештерү әйләнешендә зыян күрүчеләр саны

			1,1	1,0	0,95	
   2. травмалар китереп чыгаруга бәйле рәвештә бер зыян күрүче исәбендә кешелек-хезмәткә сәләтлелек саны

			40,0	35,0	30,0	
   3. Санитария-гигиена нормаларына туры килми торган хезмәт шартларында эшләүче хезмәткәрләрнең чагыштырма саны, %

			35,5	35,0	35,0	

Программаны гамәлгә ашырудан икътисадый файда шулай ук эш бирүчеләр тарафыннан хезмәтне саклау чараларына бүлеп бирелә торган чараларның көйләүдә чагылыш табачак, бу эшләүчеләрнең куркынычсызлыгын арттыруны тәэмин итәчәк.

Программаны гамәлгә ашыру эш бирүчеләр эшчәнлегенең сәламәт һәм имин хезмәт шартларын тәэмин итүгә юнәлдерелгән оештыру һәм икътисадый принципларын камилләштерүне дәвам итәчәк.

 Шул рәвешле, Программаны гамәлгә ашыруга бүлеп бирелгән акчалар оешмаларның хезмәтне саклау чараларын гамәлгә ашыруга керткән өлешен арттыруга ярдәм итәчәк.

Хезмәтне саклауга чыгымнарның артуы хезмәт алучының шартларының яхшыруына һәм җитештерү травматизмының һәм һөнәри авыруларның кимүенә китерәчәк.

 Программаны гамәлгә ашыру күп хезмәткәрләрнең гомерен һәм сәламәтлеген саклап калырга мөмкинлек бирәчәк, бу исә матди чагылышта бәяләп булмый.